Da li vidite sve one jezike gore? Mi prevodimo članke Globalnih Glasova da bi svetski građanski mediji bili dostupni svima.

Saznajte više o projektu Prevođenja  »

Osvrt na Feral Tribune, hrvatske osuđivane, ali legendarne, satirične novine

Provokativna naslovna strana Feral Tribuna sa Franjom Tudjmanom i Slobodanom Miloševićem 1993. godine; i verzija iz 1995. godine sa bosanskim predsednikom Alijom Izetbegovićem. Slika: Lupiga i Leo Niikolic, via BIRN.

Balkan Insight je objavio seriju članaka u dva dela o istoriji Feral Tribuna, hrvatskog časopisa koji je kombinovao satiru i istraživačko novinarstvo da bi se suprotstavio korupciji i da bi promovisao ljudska prava tokom burnih ratnih godina u bivšoj Jugoslaviji.

Pokrenut 1993. godine od strane buntovnih mladih novinara koji su želeli da govore istinu vladi u represivnom režimu Franje Tudjmana, Feral Tribune je postigao legendarni status u celoj regiji u vreme kada se od novina očekivalo da obavljaju “patriotsku” samo-cenzuru u službi nacionalističkih političkih agendi.

Međutim, direktan i indirektan pritisak od strane vlade, koji je uključivao i napadno preuzimanje prostorija gde se nalazilo njihovo izdavaštvo od strane jako dobrih prijatleja vlade, a zatim i mnoge tužbe i sudski troškovi, su doveli do toga da magazin izgubi svoje oglašivače. Na kraju je ovaj magazin prestao da izlazi 2008. godine.

'15 godina nakon prestajanja izlaženja, najpoznatiji hrvatski satirični magazin ‘Feral Tribune’ ostaje simbol nezavisnog novinarstva.
Ovo je priča o tome kako je ovaj legendarni anti-vladin distributer krenuo protiv režima Hrvatske iz 1990-ih:’

Prvi deo serijala objašnjava poreklo Feral Tribuna u primorskom gradu Splitu, i kako je postao uticajan kroz beskompromisno izveštavanje sa terena, osvetljavajući ratne zločine koje su počinili ljudi na svim stranama ratova u Jugoslaviji, i sa karikaturama na prvoj strani koje su ismijavale nacionalističke vođe vlastite i susednih zemalja.

Kada su objavljene fotomontaže (gore), koje su predstavljale mačo lidere zaraćenih zemalja, Hrvatske i Srbije, a kasnije i Bosne, koji leže u krevetu i grle se, izazvale su bes u konzervativnim krugovima.

Naslov iz 1993. godine glasi “Jesmo li se za to borili??” a odnosi se na hrvatski rat za nezavisnost. U verziji iz 1995. godine pisalo je “Jesmo li se za to sporili?” a to se odnosi na Dejtonski mirovni sporazum.

Slike su imale za cilj da prikažu ono što je narod mislio, a to je da su političari zapravo radili zajedno, da su vodili ratove da bi zadobili moć i druge koristi. Ovaj stav je kasnije potvrđen u odluci Međunarodnog kaznenog suda.

U znak odmazde, hrvatska vlada je pokušala da prisili glavnog urednika Viktora Ivančića da se prijavi u vojsku. Njegove kolege su izrazile strah da bi on mogao da bude žrtva nekog nesretnog incidenta prijateljske vatre, pa su objavili fotomontažu na naslovnoj strani pod naslovom “Pazi leđa.”  Kako objašnjava izdavač i novinar Boris Dežulović u ovom videu, hrvatski urednici i novinari nisu dobijali pozive u vojsku u to vreme. Pod pritiskom međunarodnih medija Ivančić je ubrzo pušten iz vojske.

Drugi deo serijala govori o tome kako su hrvatske vlasti napale legendarni magazin koji je usmeren protiv vlade, i sasekao finansiranje ovog satiričnog magazina uz tužbe i takse, i na kraju ga prisile da prestane sa izlaženjem 2008. godine. Ovaj model napada na kritične medija, koji je uključivao zastrašivanje oglašivača, koji su u više navrata korišćeni od strane represivnih režima širom Balkana tokom 1990ih i početkom 2000ih. 2007. godine Globalni Glasovi su zabeležili poslednje dane ove borbe, kao i reakcije blogera.

2012. godine, Ivančić je kao urednik Feral Tribuna, dobio nagradu Duška Kondora za afirmaciju građanske hrabrosti. Još jedan online izvor koji je zabeležio ove događaje je “Ogledalo evolutivnog društva,” kratki dokumentarni film snimljen u to vreme, i objavljen sa engleskim titlovima od strane bosanske obrazovne dobrotvorne organizacije Gariwo.

U dokumentarcu, bivši hrvatski predsednik Stipe Mesić potvrđuje da je njegov prethodnik Tudjman imao direktnu telefonsku liniju sa bivšim srbijanskim predsednikom Slobodanom Miloševićem koja je bila postavljena u njegovoj kancelariji.

‘Sećam se da sam prvi primerak Feral Tribuna kupio 1993. godine na kiosku u Makarskoj. Ne sećam se naslovne strane, ali provokacija i humor su se mogli osetiti na svakoj stranici. Sjajno sve do kraja. Nedostaje mi Predrag Lucić. 1964-2018.’

Feral Tribune je služio kao model za nezavisne novine u susednim zemljama, kao što je Fokus iz Skoplja, pokrenut 1995. godine, koji se suočavao sa sličnim izazovima kada ga je država zarobila u Severnoj Makedoniji. Ipak, preživeo je i nastavlja da koristi fotomontaže i karikature u ismevanju političara.

Započnite razgovor

Molimo Vas da se Prijavite se »

Pravila korišćenja

  • Svi komentari se pregledaju. Pošaljite komentar samo jednom jer bi u suprotnom mogao biti prepoznat kao spam.
  • Molimo Vas da se prema drugima odnosite sa poštovanjem. Komentari koji sadrže govor mržnje, nepristojne izreke i lične uvrede neće biti objavljeni.